Liście szpinaku nadzieją dla chorych na zespół suchego oka

20 maja 2026, 08:47

Zespół sucha oka dotyka ponad 1,5 miliarda ludzi na całym świecie. To nie tylko chwilowy dyskomfort, choroba prowadzi do bliznowacenia rogówki, chronicznego bólu i wrażliwości na światło, a badania łączą ją z depresją i obniżoną produktywnością. Obecne leki, choć skuteczne, są drogie i nierzadko powodują skutki uboczne utrudniające długotrwałe stosowanie. U podstaw choroby leży stan zapalny rogówki, który wyzwala agresywne chemicznie cząsteczki, reaktywne formy tlenu (ROS). Zdrowe oko neutralizuje je dzięki zredukowanej formie NADPH (fosforan dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego) – jednak w chorym oku poziom ROS przerasta naturalne mechanizmy obronne, co nakręca spiralę uszkodzeń.



W Jerozolimie archeolodzy znaleźli tajemniczy tunel. Nie wiadomo czemu służył i kiedy powstał

19 maja 2026, 12:02

W kibucu Ramat Rachel, stanowiącym jedno z osiedli Jerozolimy, znaleziono tajemniczy tunel. Odkrycia dokonali archeolodzy prowadzący tam prace w związku z planowaną budową osiedla mieszkalnego. Badaliśmy odsłonięty skalisty teren, gdy nagle trafiliśmy na jaskinię krasową. W miarę postępu prac ze zdumieniem zauważyliśmy, że jaskinia przechodzi w długi tunel wykonany ludzką ręką. Jego fragment się zawalił, więc wciąż kryje on tajemnice, mówi doktor Sivan Mizrahi.


Afryka pęka w szwach, a naukowcy pytają o miejsce narodzin człowieka

13 maja 2026, 10:04

Wokół jeziora Turkana w Kenii od dekad znajdowane są skamieniałości najdawniejszych przodków człowieka. Jednak te same siły, które ukształtowały tamtejszy krajobraz, powoli rozrywają kontynent na kawałki. Nowe badania naukowców z Obserwatorium Ziemi Lamont-Doherty Uniwersytetu Columbia, opublikowane w Nature Communications, pokazują, że wschodnia Afryka jest bliżej geologicznego rozpadu, niż ktokolwiek przypuszczał.


Kruki wcale nie podążają za wilkami. Wyjaśniono zagadkę kruków przy wilczych zdobyczach

11 maja 2026, 07:25

Odyn wysyłał w świat kruki Huginna i Munina, by zbierały dla niego informacje. Bóg posyłał też z nimi wilki, Geriego i Frekiego, by upewnić się, że kruki będą miały co jeść. Związek kruków i wilków jest więc ludziom od dawna znany. Jednak od tysiącleci ludzie zakładali, że kruk podąża za drapieżnikiem, by zebrać resztki po uczcie. Jednak myliliśmy się. Kruki nie śledzą wilków. Zapamiętują krajobraz i wracają tam, gdzie jedzenie pojawia się najczęściej.


Sztandar szkoły podstawowej vs liceum – różnice i inspiracje

7 maja 2026, 17:04

Sztandar szkolny to jeden z najważniejszych symboli placówki edukacyjnej. Towarzyszy społeczności szkolnej podczas uroczystości państwowych, akademii, ślubowań, jubileuszy oraz wydarzeń lokalnych. Choć zarówno szkoła podstawowa, jak i liceum mogą posiadać sztandar o podobnej funkcji reprezentacyjnej, jego charakter, stylistyka i przekaz często znacząco się różnią. Wynika to przede wszystkim z wieku uczniów, tradycji placówki, profilu edukacyjnego oraz wartości, które szkoła chce komunikować na zewnątrz.


Drewniana beczka z dna Bałtyku

7 maja 2026, 11:56

Pierwsza rządowa decyzja o budowie elektrowni jądrowej w Polsce zapadła w 1971 roku. Na razie elektrowni nie ma, ale jest za to beczka. Drewniana. Sprzed kilkuset lat. Znaleziono ją w Bałtyku, w miejscu, w którym trwają prace przygotowawcze do budowy infrastruktury do czerpania wody na potrzeby chłodzenia bloków energetycznych pierwszej elektrowni jądrowej.


Wkrótce SpaceShield Hack – hackathon przemysłu kosmicznego, obronnego i cyberbezpieczeńtwa

4 maja 2026, 06:00

Już za 3 tygodnie startuje wyjątkowe wydarzenie – hackathon technologiczny skupiony na sektorze kosmicznym, obronnym, dual-use (technologie o zastosowaniu cywilnym i wojskowym) i cyberbezpieczeństwa. SpaceShield Hack obędzie się w Stalowej Woli w dniach 23–24 maja. Jest on organizowany przez Stalowowolską Agencję Rozwoju Regionalnego (StARR) w ramach projektu Space 4 Talents. Celem wydarzenie jest rozwój kompetencji przyszłości oraz przyciąganie do Stalowej Woli utalentowanych ludzi, którzy będą budowali tam silny sektor przemysłów kosmicznego i obronnego.


Udało się wyznaczyć granice dysku gwiazdotwórczego Drogi Mlecznej

27 kwietnia 2026, 07:31

Astronomowie od dawna zastanawiali się, gdzie dokładnie leży krawędź naszej galaktyki. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Astronomy & Astrophysics przynosi przekonujące dowody na to, że Droga Mleczna posiada wyraźną granicę dysku gwiazdotwórczego – i że udało się ją wreszcie zlokalizować.


Uczniowie odebrali nagrody w Narodowym Centrum Badań Jądrowych. Finał „Fizycznych ścieżek”

23 kwietnia 2026, 08:40

Przed tygodniem w Narodowym Centrum Badań Jądrowych odbyło się jedno z najważniejszych wydarzeń popularyzujących nauki ścisłe wśród polskiej młodzieży – finał XXI edycji konkursu „Fizyczne Ścieżki”. W finale konkursu – organizowanego przez NCBJ i Instytut Fizyki PAN – wzięli udział uczniowie i nauczyciele z całego kraju, przedstawiciele nauki i instytucji publicznych. Do tegorocznej edycji zgłoszono ponad 100 prac, spośród których wyłoniono 13 finalistów.


Dzięki EVApeCognition Dataset lepiej poznamy sposób myślenia wielkich małp

23 kwietnia 2026, 07:25

Jaka jest różnica między sposobem rozumowania szympansa i człowieka? Czy goryl rozumie, że ktoś się może mylić? Czy orangutan planuje przyszłość? Na te i wiele innych pytań naukowcy próbują odpowiedzieć od dziesięcioleci. Po to, by poznać wielkie małpy i po to, by poznać nas samych. Dotychczas każde z tych pytań funkcjonowało oddzielnie. Odpowiedzi na nie trudno było porównywać. Teraz ma się to zmienić.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk